fa زمانبندی کار فازی چند هدفه با استفاده از الگوریتم بهینه‌سازی اکسترمال تکنیک های بهینه سازی Optimization Techniques پژوهشي Research مساله زمانبندی کارکارگاهی به‌بررسی نحوه توزیع کارها بین ماشین ها می پردازد به طوری که کارها در کمترین زمان ممکن انجام شوند. در این مساله فاکتورهایی نظیر زمان پردازش فعالیت ها و زمان موعد مقرر برای تحویل کارها، اغلب بصورت مبهم برای تحلیل گر تعریف می شوند. در چنین شرایطی، استفاده از پارامترهای فازی و اهداف چندگانه مبتنی بر علم فازی، لازم به نظر می رسد. که باعث ایجاد مساله زمانبندی کارکارگاهی فازی می شود. این مساله از مسائل غیر چندجمله ای (NP) می باشد، به همین دلیل روشی مبتنی بر الگوریتم اکتشافی بهینه سازی اکسترمال پیشنهاد می شود. به طوری که فعالیت های کم ارزش را با احتمال بیشتر انتخاب و تغییر می دهد، این باعث می شود تعداد فعالیت های کم ارزش، کمتر و تعداد فعالیتهای با ارزش یکسان، بیشتر شود در این حالت هر تغییر جزئی در زمانبندی، تغیرات زیادی در آن ایجاد می کند بنابراین باعث فرار از بهینه محلی شده و به سمت بهینه سراسری حرکت می‌کند. با توجه به نتایج حاصل از شبیه سازی بر روی داده های آزمایشی 6×6 و 10×10، روش پیشنهادی، رضایتمندی مطلوبی از اهداف مساله را با سرعت همگرایی مناسب، در مقایسه با روش های دیگر نشان می دهد، درستی جواب های ارائه شده و همچنین صحت روش پیشنهادی با استفاده از اصل همگرایی، آزمون آماری t و خطای امکان پذیری(F) اثبات شده است. Job shop scheduling considers jobs distribution between processing machines such that jobs to be done in the minimum time as possible. In this problem such factors as the activities processing time and due date for delivering jobs are defined ambiguously for analyst. In these situations, it seems that it is necessary to use fuzzy parameters and multiple goals on the basis of fuzzy knowledge, which results in fuzzy shop scheduling problem. This problem belongs to non polynomial problems, for this reason it tried to present a method based extremal optimization in which selects and modifies less valuable activities with more probability. It causes the number of less valuable activities decreases and the number of activities with the same value increases in this case any partial change in scheduling makes big changes. Therefore, it leads to escape from local optima and move toward global optima. In this problem, the concentration is on the satisfaction of scheduling. According to the results of simulation on 6×6 and 10×10 experimental data, the proposed method shows appropriate degree of satisfaction of problem's objectives with proper convergent rate in contrast of other methods. Correctness of given results has been proven by means of statistical tests. زمانبندی کارکارگاهی فازی، الگوریتم بهینه سازی اکسترمال، مسائل چند هدفه. Fuzzy Job Shop Scheduling, Extremal Optimization, and Multi-Objective Problems 327 338 http://ijiepm.iust.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-602-1&slc_lang=fa&sid=1 Majid Vafaei Jahan مجید وفایی جهان vafaeija@yahoo.com 180031947532846005923 180031947532846005923 Yes دانشگاه آزاد اسلامی مشهد Masood NosratAbadi مسعود نصرت آبادی Msd.Nosratabadi@gmail.com 180031947532846005924 180031947532846005924 No دانشگاه آزاد اسلامی مشهد محمدرضا اکبرزاده توتونچی 180031947532846005925 180031947532846005925 No دانشگاه فردوسی مشهد